ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Το Πάνθεον του Παρισιού που «διασχίζει» την ιστορία της Γαλλίας

0

Ένα μνημείο που έχει συνδέσει την ιστορία του με εκείνη της Γαλλίας, με μνήμες από την αρχαία Ελλάδα, ηχώ από τη Ρώμη, ένας στην κυριολεξία ναός αφιερωμένος στην προστάτιδα του Παρισιού αλλά ταυτόχρονα και ένας ναός της τέχνης, ένα μαυσωλείο στο οποίο αναπαύονται μεγάλες μορφές της Γαλλίας και ένα αρχιτεκτόνημα γεμάτο μοναδικότητες σε μια από τις ιστορικές συνοικίες της Πόλης του Φωτός, το Καρτιέ Λατέν της Σορβόνης. Αυτά και πολλά περισσότερα είναι το Πάνθεον του Παρισιού το οποίο ξεκίνησε την ιστορική του διαδρομή ως ναός αφιερωμένος στην Αγία Γενεβιέβη των Παρισίων ( Sainte Geneviève (Γαλλ), ή Γενοβέφα – Sancta Genovefa, Genoveva (Λατ) το λείψανο της οποίας και θα φιλοξενούσε, όντας η Αγία πολιούχος του Παρισιού και αφού άλλαξε αρκετές φορές χρήσεις κατέληξε να είναι ένα μνημείο στο οποίο αναπαύονται διακεκριμένοι κυρίως Γάλλοι. Το Πάνθεον έχει ως αφετηρία το αρχαιοελληνικό Πάνθεον, το ναό όλων των Θεών, με πρότυπο το αντίστοιχο Πάνθεον της Ρώμης και στοιχεία από την Αναγεννησιακή αρχιτεκτονική μια που ο θόλος του «εμπνέεται» από το Tempietto του San Pietro in Montorio της Ρώμης, του Ντονάτο Μπραμάντε , το κυλινδρικό «περίπτερο» γνωστό και ως Tempietto del Bramante.

O Xριστός δείχνει στον Άγγελο της Γαλλίας τη μοίρα του λαού της. Ψηφιδωτό του Αντουάν Ογκύστ Ερνέστ Χεμπέρ

Η ιστορία του Πάνθεον του Παρισιού ξεκινάει στα 1744 όταν ο βασιλιάς Λουδοβίκος XV έκανε τάμα στην Αγία Γενεβιέβη ότι αν θεραπεύονταν από μια ασθένεια που του είχε προκαλέσει τόσο σοβαρό πυρετό που τον είχε οδηγήσει στο να λάβει την τελευταία Θεία Κοινωνία πιστεύοντας ότι θα πεθάνει, θα ξανάκτιζε το κατεστραμμένο Καθολικό του Αββαείου της Αγίας Γενεβιέβης με ένα κτίσμα αντάξιο της πολιούχου του Παρισιού. Η αρχική ιδέα ανοικοδόμησης του ναού ανάγονταν στον Βασιλιά Λουδοβίκο XIV και επέστρεψε στο προσκήνιο με το τάμα και την ευκαιρία που είδε ο Λουδοβίκος XV να εντάξει την ανοικοδόμηση στο μεγαλόπνοο σχέδιο για έργα που θα καταδείκνυαν το Γαλλικό μεγαλείο και θα προωθούσαν την απομάκρυνση της Γαλλικής Καθολικής εκκλησίας από την επήρεια του Βατικανού. Η ίδια η επιλογή της Αγίας Γενεβιέβης δεν ήταν τυχαία καθώς είχε εξέχουσα πολιτική σημειολογία που εξυπηρετούσε το σχέδιο του. Σύμφωνα με την παράδοση η Αγία είχε διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην απόκρουση των Ούνων του Αττίλα που είχαν φτάσει στις πύλες του Παρισιού στα 451 ενώ τα λείψανα της θεωρούνταν ότι βοήθησαν με θαυματουργό τρόπο τις αρχές του Παρισιού να αποκρούσουν μια επίθεση των Βίκινγκ στα 885. Πράγματι μόλις ο Λουδοβίκος XV ανέρρωσε ξεκίνησε την εκπλήρωση του τάματος αναθέτοντας στο Μαρκήσιο του Μαρινί τον Αμπέλ Φρανσουά Πουασόν να φέρει σε πέρας την υπόσχεση του. Αυτός με τη σειρά του όρισε στα 1755 τον αρχιτέκτονα Ζακ-Ζερμαίν Σουφλό ως επικεφαλής του έργου το οποίο ξεκίνησε στα 1758. Κατά τραγική ειρωνεία ούτε ο Λουδοβίκος XV ούτε και ο Ζακ-Ζερμαίν Σουφλό έζησαν να δουν ολοκληρωμένη την εκκλησία.-Ανακαλύψτε το νέο e-shop του Βιβλιοπωλείου ΚΟΥΚΙΔΑ-

Η ιστορία του Πάνθεον του Παρισιού ξεκινάει στα 1744 όταν ο βασιλιάς Λουδοβίκος XV έκανε τάμα στην Αγία Γενεβιέβη ότι αν θεραπεύονταν από μια ασθένεια που του είχε προκαλέσει τόσο σοβαρό πυρετό που τον είχε οδηγήσει στο να λάβει την τελευταία Θεία Κοινωνία πιστεύοντας ότι θα πεθάνει, θα ξανάκτιζε το κατεστραμμένο Καθολικό του Αββαείου της Αγίας με ένα κτίσμα αντάξιο της πολιούχου του Παρισιού.

Την εποχή εκείνη ο Σουφλό, ο οποίος είχε αφήσει τη σφραγίδα του σε σημαντικά αρχιτεκτονήματα της Λυών, έχαιρε μεγάλης εκτίμησης, ενώ είχε αφήσει τις καλύτερες των εντυπώσεων στον Μαρκήσιο του Μαρινί τον οποίο είχε συνοδέψει σε ένα ταξίδι στην Ιταλία με την ιδιότητα του αρχιτεκτονικού συμβούλου. Ο Σουφλό ο οποίος είχε γνωρίσει τη Ρώμη από τα χρόνια που σπούδαζε εκεί, σχεδίασε το ναό που έγινε και το έργο της ζωής του, με πρόθεση να συνδυάσει την κλασική αρχιτεκτονική με τη γοτθική με μια κάτοψη «Ελληνικού σταυρού» με μια επιβλητική είσοδο από Κορινθιακούς κίονες και έναν αριστοτεχνικό τριπλό θόλο ο ένας μέσα στον άλλο με αποκορύφωμα την τοιχογραφία του Ζαν Αντουάν Γκρος με θέμα την «αποθέωση της Αγίας Γενεβιέβης».

Ο καλλιτέχνης συνδύασε θρησκεία και πολιτική εικονογραφώντας την Αγία να οδηγείται από αγγέλους στα ουράνια παρουσία μεγάλων ηγεμόνων της Γαλλίας ξεκινώντας από τον Κλοβίς Ι και τον Καρλομάγνο και καταλήγοντας στον Ναπολέοντα και την Ιωσηφίνα. Το τεράστιο οικοδόμημα αποδείχτηκε πολυδάπανο με αποτέλεσμα το έργο να μην προχωράει γρήγορα και ο ίδιος ο Σουφλό να μην αξιώνεται να απολαύσει ολοκληρωμένο το δημιούργημα του. Ο θάνατος του στα 1780 οδήγησε τα ηνία στον μαθητή του Ζαν-Μπατίστ Ροντελέ ο οποίος και ολοκλήρωσε το ναό στα 1790 με αλλαγές στο αρχικό σχέδιο που κατέληξαν σε ένα κτίσμα μήκους 110 μέτρων, πλάτους 84 και ύψους 83 και μια εντυπωσιακή κρύπτη.

Στα 1881 ο φυσικός Λεόν Φουκό αποδείκνυε ότι η Γη περιστρέφεται γύρω από τον άξονα της με το περίφημο πείραμα του «εκκρεμούς του Φουκό» που έλαβε χώρα στο Πάνθεον και «μνημονεύεται» με το αντίγραφο του πρωτότυπου εκκρεμούς που βρίσκεται στο μνημείο

Η Γαλλική Επανάσταση είχε ανάψει και η Γαλλική Εθνοσυνέλευση αποφάσιζε να μετατραπεί ο ναός της Αγίας Γενεβιέβης σε μνημείο της ελευθερίας, σε ένα μαυσωλείο για επιφανείς Γάλλους, όπως το Πάνθεον της Ρώμης, με πρώτο «ένοικο» τον πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης Μιραμπό, η σορός του οποίου «εγκαινίασε» το Πάνθεον με την εναπόθεση της στο μνημείο στις 4 Απριλίου 1791. Τότε αποφασίστηκε να τοποθετηθεί και η διάσημη επιγραφή πάνω από την είσοδο AUX GRANDS HOMMES LA PATRIE RECONNAISSANTE η οποία μνημονεύει «Στους μεγάλους άνδρες της, η ευγνωμονούσα πατρίδα». Στη διάρκεια του 19ου αιώνα το Πάνθεον του Παρισιού άλλαξε άλλες δυο φορές χρήση, μια από τις οποίες με τη «σφραγίδα» του Ναπολέοντα. Η δεύτερη απόπειρα επιστροφής σε λατρευτική χρήση του ναού και της κρύπτης έγινε στα 1816 από τον Λουδοβίκο XVIII με τον καθαγιασμό παρουσία του ίδιου του Βασιλιά. Ο κύκλος έκλεισε στα 1881 οπότε οριστικά πια η Τρίτη Γαλλική Δημοκρατία αποφάσισε να δώσει μόνιμο χαρακτήρα μαυσωλείου στο μνημείο. Αξίζει να σημειωθεί ότι η σορός του Σουφλό τοποθετήθηκε και αυτή στο μαυσωλείο που ο ίδιος σχεδίασε στα 1829 ενώ η πρώτη ταφή εκεί με τη νέα του πια οριστική χρήση ήταν εκείνη του Βίκτορα Ουγκό στα 1885.

Τέσσερα χρόνια νωρίτερα ο φυσικός Λεόν Φουκό αποδείκνυε ότι η Γη περιστρέφεται γύρω από τον άξονα της με το περίφημο πείραμα του «εκκρεμούς του Φουκό» που έλαβε χώρα στο Πάνθεον και «μνημονεύεται» με το αντίγραφο του πρωτότυπου εκκρεμούς που βρίσκεται στο μνημείο. Ως την οριστική απόδοση του για μαυσωλείο το Πάνθεον υπέστη σημαντικές μετατροπές στη διακόσμηση του όπως η παράσταση στο αέτωμα. Αρχικά τοποθετήθηκε το ανάγλυφο του Ζαν Γκυγιώμ Μουάτ με τίτλο «Η πατρίδα στεφανώνει τις ηρωικές και αστικές αρετές», το οποίο αντικαταστάθηκε αργότερα, με την Παλινόρθωση των Βουρβόνων, του Νταβίντ ντ’ Ανζέ. Επίσης αρκετά από τα παράθυρα καλύφθηκαν ώστε να δοθεί έμφαση στο γοτθικό χαρακτήρα του μνημείου αλλοιώνοντας την αρχική έμπνευση του Σουφλό να συνδυάσει αριστοτεχνικά γοτθικό και κλασικό ρυθμό. Μεταξύ άλλων αντικαταστάθηκαν με πατριωτικής θεματικής αγάλματα και ανάγλυφα τα θρησκευτικά γλυπτά και παραστάσεις που είχαν καταστραφεί στα 1791. Κατά τη διάρκεια της Επανάστασης καταστράφηκε και το μεγαλύτερο μέρος των λειψάνων της Αγίας Γενεβιέβης και ότι κατάφερε να διασωθεί μεταφέρθηκε στη γειτονική εκκλησία του Saint-Etienne-du-Mont.

Ο θόλος του Πάνθεον

Αναφορικά με τον εμβληματικό θόλο του Πάνθεον του Παρισιού , ύψους 83 μέτρων, το τελικό σχέδιο εγκρίθηκε στα 1777 και η κατασκευή του από πέτρα ολοκληρώθηκε στα 1790 έχοντας ως στόχο να ανταγωνιστεί τους άλλους δυο διασημότερους μνημείων της Ευρώπης, εκείνου του ναού του Αγίου Πέτρου της Ρώμης και του Καθεδρικού του Αγίου Παύλου στο Λονδίνο. Στο εσωτερικό η παράσταση που τον χαρακτηρίζει είναι το έργο του Ζαν Αντουάν Γκρος «η αποθέωση της Αγίας Γενεβιέβης».

Στα 1822 ανατέθηκε στο Φρανσουά Ζεράρ να διακοσμήσει τα τύμπανα του θόλου με αλληγορίες της Δικαιοσύνης, του Θανάτου, του Έθνους και της Δόξας ενώ στον Ζαν Αντουάν Γκρός το καθήκον να επέμβει στην τοιχογραφία του στον εσωτερικό θόλο και να αντικαταστήσει τη μορφή του Ναπολέοντα με εκείνη του Λουδοβίκου XVIII προσθέτοντας επίσης το Λουδοβίκο XVI και τη Μαρία Αντουανέτα. Όπερ και εγένετο με τα εγκαίνια να πραγματοποιούνται στα 1824.

Όσον αφορά στο Βολταίρο υπάρχει μια ενδιαφέρουσα ιστορία καθώς ο τάφος του ανοίχτηκε στα 1897 για να διαψευστεί ο ευρέως διαδεδομένος θρύλος ότι τα λείψανα του είχαν κλαπεί στα 1814 και πεταχτεί.

Η τελική ωστόσο μορφή της παράστασης ολοκληρώθηκε στα 1834 και σε αυτήν εκτός φυσικά από την τιμώμενη Αγία εικονογραφούνται οι ηγεμόνες που διαδραμάτισαν ένα σημαντικό ρόλο υπηρετώντας την εκκλησία. Έτσι αναπαρίσταται ο Κλόβις ο πρώτος βασιλιάς που ένωσε τους Φράγκους και προσχώρησε στον Χριστιανισμό, ο Καρλομάγνος ως εκείνος που ίδρυσε τα πρώτα Πανεπιστήμια, ο Λουδοβίκος ΙΧ της Γαλλίας ή Άγιος Λουδοβίκος που έκτισε τη Σαν Σαπέλ ή Άγιο Παρεκκλήσι για να στεγάσει τον Ακάνθινο στέφανο του Χριστού και ο Λουδοβίκος XVIII με την ανιψιά του που κοιτάζουν στα σύννεφα τον Λουδοβίκο XVI και τη Μαρία Αντουανέτα. Οι δε άγγελοι εικονίζονται να μεταφέρουν την Chartre το επίσημο έγγραφο με το οποίο ο Λουδοβίκος XVIII επανέφερε το Πάνθεον σε λατρευτική χρήση μετά τη Γαλλική Επανάσταση.

Οι νεκροί του Πάνθεον

Από τους διασημότερους νεκρούς του Πάνθεον είναι ο Βολτέρος οι στάχτες του οποίου τοποθετήθηκαν στο Πάνθεον στις 21 Ιουλίου 1791 για να ακολουθήσουν τα λείψανα του Μιραμπό, του Ζαν Πολ Μαρά και του φιλοσόφου Ζαν Ζακ Ρουσό. Όταν ωστόσο ο Μιραμπό και ο Μαρά χαρακτηρίστηκαν εχθροί της επανάστασης τα λείψανα τους απομακρύνθηκαν. Όσον αφορά στο Βολταίρο υπάρχει μια ενδιαφέρουσα ιστορία καθώς ο τάφος του ανοίχτηκε στα 1897 για να διαψευστεί ο ευρέως διαδεδομένος θρύλος ότι τα λείψανα του είχαν κλαπεί στα 1814 και πεταχτεί. Ο Βίκτωρας Ουγκό ήταν ο πρώτος που τάφηκε στην κρύπτη του Πάνθεον με την τελική του πια χρήση ως μαυσωλείο την 1η Ιουνίου 1885. Μέχρι το 2018 στο Πάνθεον του Παρισιού είχαν ταφεί 78 επιφανείς ανάμεσα τους 73 άντρες και 5 γυναίκες με τις μισές από αυτές τις ταφές να έχουν γίνει κατ’ εντολήν του Ναπολέοντα. Ανάμεσα στους πιο γνωστούς «ενοίκους» της κρύπτης είναι ο Εμίλ Ζολά, η Μαρί και ο Πιέρ Κιουρί , ο Φρανσουά Μιτεράν και άλλοι. Τέλος να σημειωθεί ότι από το 1906 ως το 1922 το Πάνθεον φιλοξενούσε το διάσημο γλυπτό του Ωγκύστ Ροντέν «Ο σκεπτόμενος άνθρωπος».

admin

Έκρηξη κρουσμάτων στην Κορινθία – 63 νεκροί και 2812 κρούσματα πανελλαδικά

Previous article

Οκτώβριο του 2023 οι δημοτικές εκλογές – Τέλος η απλή αναλογική, δήμαρχος με 43%+1 και για 5 χρόνια

Next article

You may also like

Comments

Leave a reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *